Ինչպես է անցյալի ցավոտ փորձը ազդում գնահատվելու վախի վրա և ինչ է փոխվում ռեսկրիպտինգի ընթացքում:
Սոցիալական տագնապը հաճախ թվում է ներկայի խնդիր։
Մարդը կարող է վախենալ նոր մարդկանց հետ ծանոթանալուց, ուրիշների առաջ խոսելուց, կարծիք արտահայտելուց, սխալվելուց կամ ոչ բավականաչափ լավ երևալուց։ Նա հասկանում է, որ այս պահին իրեն ոչինչ չի սպառնում, բայց մարմինն ու միտքը շարունակում են արձագանքել այնպես, կարծես վտանգը դեռ առջևում է։ Ռեսկրիպտինգ սոցիալական տագնապի դեպքում կարող է հատկապես օգտակար լինել, երբ ներկա վախը կապված է անցյալի նվաստացման, քննադատության կամ մերժման փորձի հետ։ Աշխատանքի ընթացքում փոխվում է ոչ թե անցյալը, այլ մարդու ներքին վերաբերմունքը այդ փորձի նկատմամբ։
Երբեմն դա տեղի է ունենում այն պատճառով, որ ներկա իրավիճակը հիշեցնում է շատ ավելի վաղ մի փորձ։
Ինչ-որ ժամանակ մարդուն կարող էին ծաղրել սխալի համար, ամոթահար անել արտաքինի պատճառով, համեմատել ուրիշների հետ, մերժել այն պահին, երբ նա փորձում էր արտահայտել իրեն։ Եվ աստիճանաբար ներսում ձևավորվում է զգացում․ ինքս ինձ ցույց տալը վտանգավոր է։
Երեխան չի կարող պարզապես որոշել, որ մեծահասակներն են սխալ։ Եթե նշանակալի մարդիկ կրկին ու կրկին երեխային զգացնել են տալիս, որ նրա հետ ինչ-որ բան այն չէ, երեխան սկսում է հավատալ դրան։
Այսպես կարող է ձևավորվել մի փորձ, որը շարունակում է ապրել մարդու ներսում նաև մեծահասակ տարիքում։
Նա այլևս երեխա չէ, բայց ներսում կարող է դեռ պահպանվել սպասումը, որ հիմա իրեն կգնահատեն, կնվաստացնեն կամ կմերժեն։
Ի՞նչ է ռեսկրիպտինգը
Հենց այսպիսի փորձի հետ կարելի է աշխատել ռեսկրիպտինգի միջոցով։
Ռեսկրիպտինգը թերապևտիկ մեթոդ է, որի ընթացքում մարդը վերադառնում է ցավոտ դրվագին ոչ թե այն նորից վերապրելու համար, այլ փոխելու համար այն ներքին փորձը, որը ձևավորվել է այդ իրադարձության ժամանակ։
Կարևոր է հասկանալ, որ սա չի նշանակում բառացիորեն վերաշարադրել անցյալը։
Անցյալը չի փոխվում։
Փոխվում է մարդու ներքին փորձը։
Օրինակ՝ եթե երեխային ծաղրել են ուրիշների ներկայությամբ, կարող է ձևավորվել ներքին համոզմունք․ ինձ հետ ինչ-որ բան այն չէ, և մարդիկ ինձ կծաղրեն։
Մեծահասակ տարիքում նման իրավիճակը կարող է գրեթե ակնթարթորեն տագնապ առաջացնել։
Աշխատավայրում պետք է կարծիք արտահայտել՝ և հանկարծ վախ է առաջանում։ Պետք է նոր մարդու հետ ծանոթանալ՝ և ցանկություն է առաջանում հեռանալ։ Պետք է խոսել խմբի առաջ՝ և մարմինը արձագանքում է լարվածությամբ։
Կարծես այդ հին պատմությունը դեռ շարունակվում է։
Ի՞նչ է փոխվում ռեսկրիպտինգի ընթացքում
Ռեսկրիպտինգի ընթացքում մարդը վերադառնում է այդ փորձին և աստիճանաբար հնարավորություն է ստանում այն այլ կերպ ապրել։
Կարևոր է դառնում այն, ինչ այն ժամանակ պակասում էր։
Պաշտպանություն, աջակցություն, ըմբռնում, տեղի ունեցողը կանգնեցնելու հնարավորություն, տեսնելու հնարավորություն, որ երեխան մեղավոր չէր այն բանում, թե ինչպես էին իր հետ վարվում։
Եվ աստիճանաբար սկսում է ձևավորվել նոր ներքին փորձ․ ինձ հետ ոչինչ այն չէր։ Ես չէի արժանի նվաստացման։ Ես պարտավոր չեմ կատարյալ լինել, որպեսզի իրավունք ունենամ լինել մյուս մարդկանց կողքին։
Սա կարող է զգալիորեն փոխել այն, թե մարդն այսօր ինչպես է տեսնում ինքն իրեն։
Քանի որ սոցիալական տագնապը հաճախ կապված է ոչ միայն այն հարցի հետ, թե ուրիշներն ինչ կարող են մտածել։
Ավելի խոր մակարդակում կարող է լինել մեկ այլ վախ․ եթե նրանք տեսնեն իրական ինձ, կհասկանան, որ ես բավականաչափ լավը չեմ։
Եվ այդ ժամանակ մարդը փորձում է թաքցնել իրեն։
Քիչ է խոսում, խուսափում է ուշադրությունից, վերահսկում է յուրաքանչյուր բառը, փորձում է վստահ երևալ, իրեն չի թույլ տալիս սխալվել։
Ուրիշների գնահատականից դեպի սեփական անձի հետ հարաբերություն
Ռեսկրիպտինգը օգնում է աստիճանաբար փոխել սեփական անձի հետ այս ներքին հարաբերությունը։
Պետք չէ կատարյալ դառնալ, որպեսզի դադարեք վախենալ գնահատումից։
Կարևոր է սկսել զգալ, որ ձեր արժեքը կախված չէ նրանից, թե որքան լավ եք երևում ուրիշների աչքերում։
Այս փոփոխությունը սովորաբար տեղի է ունենում աստիճանաբար։
Սկզբում մարդը կարող է պարզապես նկատել, որ որոշ իրավիճակներում տագնապը մի փոքր թուլացել է։
Հետո նա հայտնաբերում է, որ կարող է ինչ-որ բան ոչ կատարյալ ասել՝ առանց հետո ուժեղ ամոթ ապրելու։
Կարող է ինչ-որ մեկին դուր չգալ՝ առանց դա աղետ ընկալելու։
Կարող է տեղ զբաղեցնել մյուս մարդկանց մեջ՝ առանց անընդհատ փորձելու վաստակել այնտեղ լինելու իրավունքը։
Եվ աստիճանաբար սկսում է հայտնվել այն, ինչը նախկինում այնքան պակասում էր՝ ինքներդ ձեզ լինելու ազատությունը։
Անցյալը մնում է, բայց դադարում է որոշել ներկան
Ռեսկրիպտինգը չի ջնջում ցավոտ հիշողությունները։
Այն օգնում է փոխել այն տեղը, որը այդ հիշողությունները զբաղեցնում են մարդու ներսում։
Անցյալը մնում է ձեր պատմության մի մասը, բայց այլևս պարտադիր չէ ամեն անգամ որոշի ձեր ներկան։
Եվ այդ ժամանակ ուրիշ մարդկանց հետ հանդիպումը դադարում է լինել քննություն, որը պետք է հաջողությամբ հանձնել, և դառնում է պարզապես հանդիպում։
Դուք կարող եք խոսել, կարող եք լռել, կարող եք սխալվել, կարող եք հուզվել, կարող եք կատարյալ չլինել։
Եվ միևնույն ժամանակ մնալ մարդ, ով արժանի է ընդունման և հարգանքի։
Հեղինակի մասին
Ստանիսլավ Սուխորուկովը հոգեբան է, որը մասնագիտացած է սոցիալական տագնապի, ինքնագնահատականի և հոգեբանական տրավմայի հետ աշխատանքի մեջ։ Աշխատում է գնահատման վախի, ինքնարտահայտման և հաղորդակցման դժվարությունների, ընդհանուր տագնապային ֆոնի, ֆոբիաների և տագնապի հետ կապված մարմնական լարվածության հետ։ Տրավմատիկ փորձի հետ աշխատանքում օգտագործում է կապվածության վրա հիմնված EMDR մոտեցումը՝ օգնելով անվտանգ և զգույշ ձևով մշակել բարդ ու խորքային ապրումները։
