Ինչու խաղային կախվածությունը կարող է զուգակցվել այլ կախվածությունների հետ, բայց դա պարտադիր չէ։
Խաղային կախվածություն ունեցող մարդկանց մոտ երբեմն կարող է բարձր լինել նաև կախված վարքի այլ ձևերի զարգացման ռիսկը, սակայն դա չի նշանակում, որ մեկ կախվածությունն անպայման կհանգեցնի մյուսին։
Որպես կանոն, մեկ տեսակի կախվածությամբ տառապող մարդիկ կարող են ավելի խոցելի լինել նաև այլ կախվածությունների զարգացման նկատմամբ։
Սա վերաբերում է նաև խաղային կախվածությանը։ Որոշ մարդկանց մոտ, ովքեր խնդիրներ ունեն ազարտային խաղերի հետ, միաժամանակ կարող են առաջանալ նաև դժվարություններ՝ կապված ալկոհոլի կամ թմրամիջոցների օգտագործման հետ։
Սակայն խաղային կախվածության առկայությունը բոլորովին չի նշանակում, որ մարդու մոտ անպայման կձևավորվի մեկ այլ կախվածություն։
Ինչու մեկ կախվածությունը պարտադիր չի հանգեցնում մյուսին
Խաղային կախվածություն ունեցող որոշ մարդկանց մոտ երբեք խնդիրներ չեն առաջանում ալկոհոլի, թմրամիջոցների կամ կախված վարքի այլ ձևերի հետ։
Հնարավոր պատճառներից մեկն այն է, որ որևէ այլ նյութ կամ զբաղմունք նրանց մոտ չի առաջացնում այն նույն ապրումներն ու զգացողությունները, որոնք նրանք ստանում են ազարտային խաղի ընթացքում։
Այդպիսի մարդու համար հենց խաղն է դառնում ուժեղ հուզական գրգռվածության, սպասման, ռիսկի և շահելու հույսի հիմնական աղբյուրը։
Այդ պատճառով կարևոր է դիտարկել ոչ միայն կախվածության առկայության փաստը, այլ նաև հասկանալ, թե ինչ հոգեբանական գործառույթ է այն կատարում տվյալ մարդու կյանքում։
Խաղային կախվածություն և ընտանեկան օրինաչափություններ
Հետազոտությունները մատնանշում են նաև որոշ ընտանեկան օրինաչափություններ։
Ազարտային խաղերի հետ խնդիրներ ունեցող շատ մարդիկ նշում են, որ իրենց ծնողներից մեկը կամ երկուսն էլ ունեցել են խնդիրներ ալկոհոլի, ազարտային խաղերի կամ կախված վարքի այլ ձևերի հետ։
Սա չի նշանակում, որ կախվածությունը պարտադիր փոխանցվում է ծնողներից երեխաներին։
Սակայն ընտանեկան միջավայրը, սթրեսը հաղթահարելու ձևերը, վերաբերմունքը ռիսկի, փողի, ալկոհոլի և ազարտային խաղերի նկատմամբ, ինչպես նաև մանկության տարիներին յուրացված վարքային մոդելները կարող են ազդել կախված վարքի հետագա ձևավորման վրա։
Այդ պատճառով խաղային կախվածության հետ աշխատանքի ընթացքում երբեմն կարևոր է դիտարկել ոչ միայն հենց մարդուն, այլ նաև նրա ընտանեկան պատմությունը։
Որքան տարածված է խաղային կախվածությունը
Ազարտային խաղերը հասանելի են միլիոնավոր մարդկանց, սակայն խաղային կախվածություն զարգանում է ոչ բոլորի մոտ։
Մարդկանց մեծ մասը կարողանում է ազարտային խաղը ընկալել որպես զվարճանք և պահպանել վերահսկողությունը թե՛ ժամանակի, թե՛ գումարի նկատմամբ։ Խնդիրը սկսվում է այն ժամանակ, երբ խաղը սկսում է ավելի ու ավելի մեծ տեղ զբաղեցնել կյանքում և աստիճանաբար դուրս մղել այլ հետաքրքրությունները, պարտականությունները և հարաբերությունները։
Կախվածության զարգացման մասին կարող են վկայել՝
- խաղի մասին մշտական մտքերը,
- խաղադրույքների չափի մեծացումը,
- պարտվելուց հետո կորցրած գումարը հետ շահելու փորձերը,
- նախատեսված պահին կանգ առնելու անկարողությունը,
- խաղը հարազատներից թաքցնելը,
- պարտքերն ու ֆինանսական դժվարությունները,
- խաղալու անհնարինության դեպքում դյուրագրգռությունը կամ տագնապը,
- խաղի շարունակումը՝ չնայած ակնհայտ բացասական հետևանքներին։
Կարևոր է հասկանալ, որ խաղային կախվածության ծանրությունը որոշվում է ոչ միայն ծախսված գումարի չափով կամ խաղադրույքների հաճախականությամբ։
Շատ ավելի կարևոր է այն, թե որքանով է խաղը սկսել ազդել մարդու կյանքի վրա և որքանով է նա պահպանում սեփական վարքը վերահսկելու կարողությունը։
Երբ ազարտային խաղը դառնում է խնդիր
Ազարտային խաղերին մասնակցելու փաստն ինքնին դեռ չի նշանակում կախվածության առկայություն։
Խնդիրը սկսվում է այն ժամանակ, երբ խաղը աստիճանաբար դադարում է պարզապես զվարճանք լինել և սկսում է ավելի կարևոր տեղ զբաղեցնել մարդու կյանքում։
Նա կարող է ավելի հաճախ մտածել խաղի մասին, մեծացնել խաղադրույքները, փորձել վերադարձնել կորցրած գումարը, ընտանիքից թաքցնել տեղի ունեցողը կամ շարունակել խաղալ՝ չնայած ֆինանսական, հուզական և սոցիալական հետևանքներին։
Աստիճանաբար խաղը կարող է դառնալ ուժեղ հույզեր ապրելու, ձանձրույթից, տագնապից, լարվածությունից կամ կյանքի դժվարություններից հեռանալու հիմնական միջոցը։
Հենց այդ պատճառով խաղային կախվածությունը գնահատելիս կարևոր է նայել ոչ միայն այն բանին, թե որքան է մարդը խաղում, այլ նաև՝ ինչ է տեղի ունենում նրա կյանքի հետ խաղի արդյունքում։
Եզրակացություն
Խաղային կախվածությունը կարող է զուգակցվել ալկոհոլային, թմրամիջոցային կամ կախվածության այլ ձևերի հետ, սակայն այդ համակցությունը պարտադիր չէ։
Յուրաքանչյուր մարդու մոտ կախված վարքը ձևավորվում է յուրովի և կատարում է իր հոգեբանական գործառույթը։
Այդ պատճառով արդյունավետ օգնությունը պահանջում է ոչ միայն դադարեցնել խաղը, այլ նաև հասկանալ, թե կոնկրետ ինչ էր մարդը ստանում խաղից, ինչ վիճակներ և կարիքներ էր այն փոխարինում և ինչ գործոններ էին պահպանում կախված վարքը։
Հենց այս մեխանիզմների հետ աշխատանքն է օգնում ոչ միայն հրաժարվել ազարտային խաղերից, այլ նաև աստիճանաբար կառուցել այնպիսի կյանք, որտեղ խաղին վերադառնալու անհրաժեշտությունը զգալիորեն նվազում է։
Հեղինակի մասին
Հրաչյա Բադալյանը, կախվածությունների ոլորտում մասնագիտացած հոգեբան է։ Աշխատում եմ խաղային կախվածության, համակախվածության և տագնապային վիճակների հետ։ Օգնում եմ կախվածություն ունեցող մարդկանց և նրանց հարազատներին կառուցել ավելի կայուն կյանք, վերականգնել անձնական պատասխանատվությունը և դուրս գալ սովորական կործանարար վարքային սցենարներից։
