Ինչու է մարդը հարաբերություններում աստիճանաբար հրաժարվում սեփական ցանկություններից և ինչպես վերականգնել ինքնուրույնությունը՝ չկորցնելով մտերմությունը
Երբեմն հարաբերություններում գալիս է մի պահ, երբ հանկարծ հասկանում եք, որ գրեթե դադարել եք ապրել ձեր սեփական կյանքով։ Նախկինում ունեիք հետաքրքրություններ, ծրագրեր, ընկերներ, սիրելի զբաղմունքներ։ Իսկ հիմա ձեր մտքերի ու ապրումների մեծ մասը կապված է զուգընկերոջ հետ։
Դուք անընդհատ մտածում եք՝ ինչպես է նա իրեն զգում, ինչ է ուզում, գո՞հ է արդյոք ձեր հարաբերություններից։ Փորձում եք խուսափել կոնֆլիկտներից, հարմարվում եք, հետաձգում ձեր սեփական գործերը։
Եվ թվում է՝ այս ամենը անում եք սիրուց, բայց ինչ-որ պատճառով ավելի ու ավելի հաճախ եք զգում հոգնածություն, գրգռվածություն կամ դատարկություն։
Ինչպե՞ս հասկանալ, որ կորցնում եք ինքներդ ձեզ
Հարաբերություններում սեփական անձի կորուստը հազվադեպ է տեղի ունենում հանկարծակի։ Սովորաբար ամեն ինչ սկսվում է փոքր զիջումներից։
Սկզբում հրաժարվում եք ընկերների հետ հանդիպումից, որովհետև զուգընկերը ցանկանում է երեկոն միասին անցկացնել։ Հետո դադարում եք զբաղվել սիրելի գործով, որովհետև դրա համար այլևս ժամանակ չի մնում։ Աստիճանաբար սովորում եք նախ հարցնել, թե ինչ է ուզում մյուս մարդը, և միայն դրանից հետո հիշել ձեր մասին։
Ինչ-որ պահի դժվար է դառնում պատասխանել նույնիսկ պարզ հարցի․ «Իսկ անձամբ ինձ ի՞նչ է դուր գալիս»։
Եվ պարտադիր չէ, որ զուգընկերը ձեզանից պահանջի հրաժարվել ինքներդ ձեզանից։ Երբեմն մարդն այնքան է վախենում կորցնել մտերմությունը, որ ինքն էլ չնկատելով սկսում է ապրել մյուսի հետաքրքրություններով։
Սեփական անձը կորցնելու նշաններից մեկն այն է, երբ ձեր ծրագրերն ավելի ու ավելի հաճախ սկսում են երկրորդական թվալ։ Եթե զուգընկերը մեկ այլ բան է առաջարկում, դուք հեշտությամբ չեղարկում եք դրանք։ Եթե նա վատ տրամադրություն ունի, դժվարանում եք զբաղվել ձեր գործերով։ Եթե ձեր ցանկությունները չեն համընկնում, ավելի հեշտ է զիջել, քան դիմանալ նրա հնարավոր դժգոհությանը։
Աստիճանաբար սա սկսում է սովորական թվալ։ Մարդը կարող է նույնիսկ չնկատել, թե իր կյանքի որքան մեծ մասն է արդեն կառուցվում մյուսի շուրջ անընդհատ կողմնորոշվելու վրա։
Ինչո՞ւ բավարար չէ պարզապես սկսել ձեզ առաջին տեղում դնել
Կողքից լուծումը կարծես ակնհայտ է․ սովորեք «ոչ» ասել, սահմաններ դնել, զբաղվել ինքներդ ձեզանով։
Բայց գործնականում ամեն ինչ ավելի բարդ է։
Պատկերացրեք, որ որոշել եք հանգստյան օրն առանձին անցկացնել։ Վաղուց ցանկանում էիք հանդիպել ընկերների հետ կամ պարզապես մենակ մնալ։ Բայց գրեթե անմիջապես տագնապ է առաջանում․ «Իսկ եթե զուգընկերս վիրավորվի՞։ Իսկ եթե մեր միջև ինչ-որ բան փոխվի՞»։
Եվ սեփական ընտրությունից հաճույք ստանալու փոխարեն մեղքի զգացում եք ունենում։
Այդ պատճառով խնդիրը հաճախ ոչ թե անձնական սահմանների մասին գիտելիքի բացակայությունն է։ Մարդը կարող է շատ լավ հասկանալ, որ իրավունք ունի սեփական ցանկությունների, բայց հուզականորեն դեռևս վախենալ օգտվել այդ իրավունքից։
Բացի այդ, «քեզ առաջին տեղում դիր» խորհուրդը երբեմն կարող է ստեղծել մեկ այլ ծայրահեղություն։ Նպատակը չէ դադարել հաշվի առնել զուգընկերոջը և ամեն անգամ ընտրել միայն ձեզ։
Առողջ ինքնուրույնությունը չի նշանակում ապրել «հիմա ոչ ոք ինձ չի կարող ասել՝ ինչ անել» սկզբունքով։ Դա նշանակում է կարողանալ նկատել և՛ զուգընկերոջ շահերը, և՛ սեփականը, ապա գիտակցված որոշում ընդունել՝ ոչ թե ավտոմատ կերպով զիջելով հարաբերությունները կորցնելու վախից։
Ինչո՞ւ սեփական անձին վերադառնալը սկզբում կարող է վատացնել ինքնազգացողությունը
Սա կարող է պարադոքսալ թվալ։ Մարդը սկսում է անել հենց այն, ինչ նախկինում ցանկանում էր․ հանդիպում է ընկերների հետ, ժամանակ է անցկացնում առանձին, հրաժարվում է որոշ խնդրանքներից, վերադառնում է իր զբաղմունքներին։ Բայց թեթևացման փոխարեն երբեմն տագնապ է առաջանում։
«Ես կարծես եսասեր եմ դարձել»։
«Գուցե ես հեռանո՞ւմ եմ»։
«Իսկ եթե զուգընկերս որոշի, որ ես այլևս նրա կարիքը չունեմ»։
Պատճառն այն է, որ վարքի հին ձևը երկար ժամանակ որոշակի գործառույթ է կատարել․ օգնել է պահպանել հարաբերություններում անվտանգության զգացումը։
Դուք համաձայնվում էիք՝ տագնապը նվազում էր։ Հարմարվում էիք՝ կոնֆլիկտ չէր լինում։ Չեղարկում էիք ձեր ծրագրերը՝ ստիպված չէիք լինում բախվել զուգընկերոջ դժգոհությանը։
Այդ պատճառով նոր վարքն սկզբում կարող է վտանգավոր թվալ, նույնիսկ եթե իրականում դրա մեջ ոչ մի սխալ բան չկա։
Կարևոր է առաջացած տագնապը չընկալել որպես ապացույց, որ սխալ եք վարվել։ Երբեմն տագնապը պարզապես նշանակում է․ «Ես վարվում եմ այլ կերպ, քան սովոր էի»։
Ինչպե՞ս աստիճանաբար վերադառնալ ինքներդ ձեզ
Սկսեք նկատել այն պահերը, երբ ավտոմատ կերպով համաձայնվում եք զուգընկերոջ հետ։ Մի շտապեք պատասխանել խնդրանքին։ Մի փոքր ժամանակ տվեք ձեզ և հարցրեք․ «Ես իրո՞ք սա ուզում եմ, թե՞ պարզապես դժվարանում եմ հրաժարվել»։
Նույնիսկ փոքր դադարը արդեն փոխում է սովորական սխեման։ Ավտոմատ «այո»-ի փոխարեն կարելի է ասել․ «Կմտածեմ», «Պետք է նայեմ իմ ծրագրերին», «Եկ մի փոքր ուշ որոշենք»։
Սա չի նշանակում, որ վերջում անպայման պետք է հրաժարվեք։ Հնարավոր է՝ որոշեք համաձայնել։ Բայց այդ դեպքում դա արդեն կլինի ոչ թե ավտոմատ հարմարում, այլ ձեր ընտրությունը։
Փորձեք ձեր կյանք վերադարձնել փոքր բաներ, որոնք նախկինում հաճույք էին պատճառում։ Պարտադիր չէ միանգամից փոխել ամեն ինչ։ Երբեմն բավական է նորից ժամանակ հատկացնել սիրելի զբաղմունքին կամ հանդիպել ընկերոջ հետ։
Օգտակար է նաև հիշել, թե ինչ կար ձեր կյանքում մինչև այս հարաբերությունները․ ինչով էիք հետաքրքրվում, ում հետ էիք շփվում, ինչն էր ձեզ հաճույք պատճառում, ինչ ծրագրեր էիք կազմում, ինչպես էիք սիրում անցկացնել ազատ ժամանակը։
Պարտադիր չէ ամեն ինչ բառացիորեն վերադարձնել։ Մարդիկ փոխվում են, և նախկին հետաքրքրություններից մի քանիսը կարող են իսկապես այլևս կարևոր չլինել։ Իմաստը մեկ այլ բանում է՝ կրկին սկսել ինքներդ ձեզ հարցնել․ «Ի՞նչն է պատկանում հենց ինձ»։
Վերադարձրեք ոչ միայն ձեր զբաղմունքները, այլ նաև ձեր որոշումները
Երբեմն մարդը վերադարձնում է հոբբիներն ու ընկերների հետ հանդիպումները, բայց գրեթե բոլոր կարևոր որոշումները շարունակում է ընդունել՝ անընդհատ զուգընկերոջը հաշվի առնելով։
Այդ պատճառով ինքնուրույնությունը վերաբերում է ոչ միայն ազատ ժամանակին։
Կարելի է սկսել փոքր բաներից․ ինքնուրույն որոշել, թե ինչպես անցկացնել հանգստյան օրվա մի մասը, գնել այն, ինչ դուր է գալիս ձեզ, արտահայտել կարծիք, նույնիսկ եթե այն տարբերվում է զուգընկերոջ կարծիքից, և ավտոմատ կերպով չփոխել որոշումը միայն նրա դժգոհությունից հետո։
Կարևոր է աստիճանաբար վերականգնել այս զգացումը․ «Ես կարող եմ հաշվի առնել մյուս մարդուն և միևնույն ժամանակ մնալ իմ որոշումների հեղինակը»։
Սա հատկապես դժվար է, եթե նախկինում անհամաձայնությունը ավտոմատ կերպով ընկալվում էր որպես կոնֆլիկտ։
Բայց երկու մտերիմ մարդիկ պարտավոր չեն նույն կերպ մտածել, նույն կերպ հանգստանալ, նույն բաները ցանկանալ կամ անընդհատ միասին լինել։
Տարբերություններն ինքնին չեն քանդում հարաբերությունները։
Ի՞նչ անել տագնապի և մեղքի զգացման հետ
Հատկապես կարևոր է սովորել դիմանալ այն տհաճ զգացումներին, որոնք կարող են առաջանալ նման փոփոխությունների ընթացքում։ Տագնապն ու մեղքի զգացումը միշտ չէ, որ նշանակում են, թե դուք սխալ եք վարվում։
Եթե սովոր եք մշտապես հաշվի առնել զուգընկերոջը, առաջին ինքնուրույն որոշումը կարող է ներքին անհարմարություն առաջացնել։
Այդ պահին օգտակար է չշտապել չեղարկել ձեր որոշումը միայն նրա համար, որպեսզի ավելի հանգիստ դառնաք։
Կարելի է ինքներդ ձեզ հարցնել․ «Ես իսկապե՞ս վնաս եմ պատճառել մյուսին, թե՞ պարզապես վարվել եմ իմ ցանկության համաձայն», «Ես խախտե՞լ եմ պայմանավորվածությունը, թե՞ պարզապես զուգընկերոջս դուր չի եկել իմ ընտրությունը», «Ինձ իսկապե՞ս հիմա պետք է փոխել որոշումը, թե՞ ես պարզապես ուզում եմ որքան հնարավոր է արագ ազատվել տագնապից»։
Երբեմն շատ կարևոր է պարզապես ապրել այդ փորձը․ զուգընկերը դժգոհ է, բայց հարաբերությունները չեն քանդվել։ Դուք երեկոն առանձին եք անցկացրել, և ոչ մի աղետ տեղի չի ունեցել։ Դուք հրաժարվել եք, բայց միևնույն է մնացել եք մտերիմ մարդիկ։
Հենց այսպիսի փոքր դրվագներից է աստիճանաբար ձևավորվում հարաբերությունների նոր փորձը։
Իսկ եթե զուգընկերոջը իսկապես դուր չի գալիս ձեր ինքնուրույնությունը
Սա առանձին և կարևոր հարց է։
Երբեմն մարդը վախենում է զուգընկերոջ դժգոհությունից, թեև նա իրականում բավական հանգիստ է վերաբերվում նրա ինքնուրույնությանը։ Այդ դեպքում հիմնական աշխատանքն իսկապես կապված է մտերմությունը կորցնելու սեփական վախի հետ։
Բայց լինում է նաև այլ կերպ։ Զուգընկերը կարող է իսկապես գրգռվել, երբ դուք հանդիպում եք ընկերների հետ, պահանջել մշտական ուշադրություն, ձեր առանձին հետաքրքրություններն ընկալել որպես հարաբերություններին սպառնացող բան կամ ամեն անգամ փորձել մեղքի զգացում առաջացնել, երբ ինչ-որ բան ընտրում եք ձեզ համար։
Այդ դեպքում կարևոր է ամեն ինչ չբացատրել միայն սեփական տագնապայնությամբ։
Հարաբերությունները, որոնցում մեկ մարդու՝ առանձին կյանք ունենալու իրավունքը մշտապես սահմանափակվում է, առանձին ուշադրության կարիք ունեն։
Հետևաբար խնդիրը այն չէ, որ ավտոմատ կերպով որոշեք․ «Խնդիրը միայն իմ մեջ է»։ Կարևոր է նայել հարաբերությունների իրական դինամիկային և տարբերակել սեփական վախն ու զուգընկերոջ կողմից իրական ճնշումը։
Իսկ եթե ինքնուրույն չի ստացվում
Երբեմն հարաբերությունները կորցնելու վախը կապված է վաղեմի փորձի հետ, երբ սերը պետք էր վաստակել, իսկ սեփական ցանկությունները մնում էին անտեսված։
Թերապիայի ընթացքում հնարավոր է աստիճանաբար հասկանալ, թե ինչու է այդքան վախեցնող առանձին մարդ լինելը, որտեղից է առաջանում մշտապես հարմարվելու կարիքը և ինչպես պահպանել մտերմությունը՝ չհրաժարվելով ինքներդ ձեզանից։
Սեփական անձին վերադառնալը սովորաբար տեղի չի ունենում մեկ մեծ որոշմամբ։ Ավելի հաճախ դա փոքր փոփոխությունների հաջորդականություն է՝ նկատել սեփական ցանկությունը, ավտոմատ չպատասխանել, դիմանալ տագնապին, ընդունել սեփական որոշումը, վերադարձնել սեփական կյանքի մի մասը և համոզվել, որ դրա պատճառով մտերմությունը պարտադիր չէ անհետանա։
Գլխավորը՝ չփորձել վերածվել մարդու, ում ոչ ոք պետք չէ։
Առողջ մտերմությունը չի նշանակում լիակատար անկախություն բոլորից։ Դա հնարավորություն է սիրել, ունենալ մյուսի կարիքը, հաշվի առնել նրա զգացմունքները և միաժամանակ մնալ ինքներդ ձեզ։
Մտերմությունը չի պահանջում, որ երկու մարդ լուծվեն միմյանց մեջ։ Ընդհակառակը՝ հարաբերությունների համար անհրաժեշտ են երկուսը՝ երկու առանձին մարդիկ՝ իրենց հետաքրքրություններով, ցանկություններով, սահմաններով և սեփական ներաշխարհով։
Հարաբերություններում պետք չէ ընտրել զուգընկերոջ հանդեպ սիրո և սեփական կարիքների նկատմամբ հարգանքի միջև։ Երկուսի համար էլ պետք է տեղ լինի։
Հեղինակի մասին
Ստանիսլավ Սուխորուկովը հոգեբան է, որը մասնագիտացած է սոցիալական տագնապի, ինքնագնահատականի և հոգեբանական տրավմայի հետ աշխատանքի մեջ։ Աշխատում է գնահատման վախի, ինքնարտահայտման և հաղորդակցման դժվարությունների, ընդհանուր տագնապային ֆոնի, ֆոբիաների և տագնապի հետ կապված մարմնական լարվածության հետ։ Տրավմատիկ փորձի հետ աշխատանքում օգտագործում է կապվածության վրա հիմնված EMDR մոտեցումը՝ օգնելով անվտանգ և զգույշ ձևով մշակել բարդ ու խորքային ապրումները։
